شمس الدين الشهرزوري

مقدمه 49

رسائل الشجرة الإلهية في علوم الحقائق الربانية

الرسالة الثالثة : في الأخلاق والتدابير والسياسات به هنگام تصحيح رساله سوم ، بر اين بنده مسلم شد كه اين رساله در حقيقت تلخيص وترجمهء آزاد اخلاق ناصري اثر قيّم خواجة نصير الدين طوسي است ؛ به اين جهت تمامى رساله با متن اخلاق ناصري مقابله شد وبرخى اشتباهات نسخه‌ها ونيز ابهامات عبارتى تا حدود اطمينان بخشي رفع گرديد . تنظيم فصول وتقسيمات اين رساله با اخلاق ناصري متفاوت است ؛ فصل‌بندى اخلاق ناصري به روش كتاب شفاى ابن سينا است ؛ يعنى كتاب به چند « مقاله » وهر مقاله به چند « فصل » تقسيم شده است ؛ امّا شهرزورى به پيروى از سهروردى در حكمة الإشراق ، كتاب خود را به چند « قسم » تقسيم كرده است وپس از آن تقسيم بندى روشنى ندارد . براي بعضي از مطالب عنواني ذكر كرده وبراي بسيارى ديگر هيچ عنواني قرار نداده است ، كه مصحح با استفاده از اخلاق ناصري ودر مواردى با توجه به متن كوشيده عناوينى براي مطالب انتخاب كند كه بين دو قلاب [ ] مشخص شده است . در ذكر مطالب نيز از اخلاق ناصري كاملا پيروى نشده است ؛ مثلا شهرزورى ، در أغلب موارد ، مباحث نظري را حذف كرده است . به عنوان نمونه تمام مقدمهء اخلاق ناصري حذف شده است ، واز قسم أول از مقالهء أول كتاب ، كه « در تهذيب اخلاق » است ، فقط خلاصه‌اى از مطالب فصل ششم را آورده ؛ واز قسم دوم مقالهء أول ، به ترتيب به صورت انتخابى ، مطالبى از فصول أول تا پنجم را در قسمت أول اين رساله ترجمه كرده است . ومطالب فصول ششم تا دهم را در قسمت دوم اين رساله گزينش ، تلخيص وترجمه كرده است وبه اين جهت ناهماهنگى بين مطالب كاملا مشهود است ؛ وچون اين نظم در تمام نسخه‌ها يكسان بود صحيح ندانستم مطالب را بر مبناى نظم اخلاق ناصري تنظيم كنم . شهرزورى به ندرت عبارتى از خود آورده است . البتة گاه مفهوم عبارات شهرزورى با آنچه از اخلاق ناصري ( چاپ مينوى - حيدرى ) فهميده مىشود متفاوت